Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, Çağla ile Yeni Bir Gün programında diyabetik ayak hakkında en sık sorulan soruları yanıtladı. Bu videoda diyabet hastaları ve yakınlarının en çok merak ettiği konular sade ve anlaşılır bir dille ele alınıyor: Diyabetik ayak nedir, neden bu kadar önemlidir, ayakta yara neden geç iyileşir, hangi belirtiler ciddiye alınmalıdır ve diyabet hastaları ayaklarını nasıl korumalıdır? Diyabetik ayak, erken fark edilmediğinde ciddi enfeksiyonlara ve uzuv kayıplarına yol açabilen önemli bir sağlık problemidir; doğru bilgiye zamanında ulaşmak hayati önem taşır.
Diyabetik Ayak Nedir?
Diyabetik ayak, diyabet (şeker hastalığı) nedeniyle ayaklarda ortaya çıkan yara, enfeksiyon, his kaybı ve dolaşım bozukluklarını ifade eden bir terimdir. Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri, sinir uçlarına ve damarlara zarar verir. Bu durum nöropati (hissizlik, ağrı) ve iskemi (kan dolaşımının azalması) ile sonuçlanır. İki etken bir araya geldiğinde küçük bir çizik veya nasır bile ciddi yaralara, enfeksiyonlara ve hatta amputasyon riskine dönüşebilir. Diyabetik ayak, yalnızca “ayakta yara” değil; diyabetin ayak sağlığı üzerindeki tüm olumsuz etkilerini kapsayan bir kavramdır.
📖 İlgili Makale: Şekerin Ayağa Vurması: Diyabetik Ayak yazımızda diyabetik ayak belirtilerini erken tanıma ve ayak bakımı hakkında daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Diyabetik Ayak Neden Bu Kadar Önemlidir?
Diyabetik ayak sorunları, erken fark edilmezse enfeksiyonun yayılmasına, doku kaybına ve uzuv kaybına kadar gidebilir. Diyabet hastalarında amputasyon (ayak veya bacak kesilmesi) riski, düzenli ayak kontrolü yapılmayanlarda belirgin şekilde artar. Öte yandan düzenli muayene ve doğru bakımla bu risk ciddi oranda azaltılabilir. Diyabetik ayak, sadece fiziksel değil; hastanın yaşam kalitesi, hareket özgürlüğü ve psikolojisi üzerinde de derin etkiler bırakır. Bu nedenle konunun ciddiye alınması ve önleyici adımların atılması büyük önem taşır.
📖 İlgili Makale: Diyabetik Ayak Kontrolleri Neden Yapılmalıdır? yazımızda erken tanı ve düzenli ayak muayenesinin önemi hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz.
Ayakta Yara Neden Geç İyileşir?
Diyabet hastalarında ayak yaralarının geç iyileşmesinin başlıca nedenleri dolaşım bozukluğu ve yüksek kan şekeridir. Kan şekeri yüksek seyrettiğinde vücudun onarım mekanizmaları yavaşlar; damar hasarı ise yara bölgesine yeterli kan ve oksijen gitmesini engeller. Ayrıca nöropati nedeniyle hasta yarayı fark etmeyebilir veya ayağını koruyacak davranışları (örneğin basıncı azaltma) göstermeyebilir. Bu da yaranın büyümesine ve enfeksiyon riskinin artmasına yol açar. Bu nedenle diyabetik ayak yaralarında kan şekerinin kontrol altına alınması, dolaşımın değerlendirilmesi ve yaranın uzman ekip tarafından takibi büyük önem taşır.
📖 İlgili Makaleler: Bacakta ve Parmakta Yara Çıkması ve Diyabetik Ayak Yaraları: Çeşitleri, Nedenleri ve Belirtileri yazılarımızda yara oluşumu ve erken tanı hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz.
Hangi Belirtiler Ciddiye Alınmalıdır?
Diyabet hastalarında aşağıdaki belirtiler görüldüğünde gecikmeden bir diyabetik ayak uzmanına başvurulmalıdır: ayakta veya parmakta açık yara, kızarıklık, şişlik, sıcaklık artışı, akıntı veya kötü koku, renk değişikliği (morarma, siyahlaşma), hissizlik veya ani ağrı. Küçük bir çatlak, nasır veya tırnak batması bile diyabetli bireyde hızla enfeksiyona dönüşebilir. “Küçüktür, kendiliğinden geçer” düşüncesi diyabetik ayakta tehlikelidir; erken müdahale, hem yaranın iyileşmesini hem de amputasyon riskini azaltır.
📖 İlgili Makale: Diyabetik Ayak Tedavisi: Erken Tanı ve Doğru Yaklaşımın Önemi yazımızda tedavi süreçleri ve tetkikler hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz.
Diyabet Hastaları Ayaklarını Nasıl Korumalıdır?
Diyabet hastalarının ayak sağlığını korumak için günlük alışkanlıklar edinmesi gerekir: Her gün ayakları (özellikle taban, parmak araları ve topuk) gözle kontrol etmek; ayakları yıkayıp iyice kurutmak; nemlendirici kullanmak; dar, sıkan veya açık ayakkabı giymekten kaçınmak; çıplak ayakla dolaşmamak; tırnakları düz kesmek ve yüksek ısıya (sıcak su torbası, kalorifer, güneş) maruz bırakmamak. Ayrıca yılda en az bir kez (risk varsa daha sık) kapsamlı diyabetik ayak muayenesi yaptırmak, erken sorunların tespiti için hayati önem taşır. Bu önlemler, diyabetik ayak yaraları ve komplikasyon riskini belirgin şekilde azaltır.
📖 İlgili Makaleler: Ayak Yaralarına Ne İyi Gelir? yazımızda evde uygulanabilecek yara bakımı yöntemleri ve Kurtlanmış Diyabetik Ayak: Nedir, Neden Olur, Nasıl Önlenir? yazımızda ileri enfeksiyonlardan korunma yolları hakkında bilgi edinebilirsiniz.
Diyabetik Ayak Farkındalığı
Diyabetik ayak, doğru bilgi ve düzenli takiple önlenebilir veya erken aşamada kontrol altına alınabilir bir sağlık sorunudur. Çağla ile Yeni Bir Gün programında Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya’nın yanıtladığı bu sorular, diyabet hastaları ve yakınları için rehber niteliğindedir. Erken fark edilen her belirti, ileride oluşabilecek ciddi komplikasyonları önlemeye yardımcı olur. Diyabetle yaşamak ve diyabetik ayak sorunlarından korunmak mümkündür; bunun için doğru bilgiye ulaşmak, düzenli ayak kontrolü yaptırmak ve günlük ayak bakımına özen göstermek yeterlidir.
Erken fark edin, önleminizi alın. Sağlıklı adımlar atmak sizin elinizde.
